Enerji Verimliliği
Asansörler kullandıkları enerjiyi geri kazanabilir mi?
Kısa cevap
Evet. Uygun çekiş ve sürücü sisteminde, hareket sırasında oluşan enerjinin bir bölümü yeniden kullanılabilir.
Asansör yalnızca enerji tüketen bir sistem değildir. Bazı hareketlerde motor, kısa süreliğine üretici gibi çalışabilir.
Karşı ağırlıklı çekiş asansöründe kabin, yük ve karşı ağırlık sürekli bir denge içindedir. Ağır yüklü kabin aşağı inerken veya hafif kabin yukarı çıkarken yer çekimi hareketi destekleyebilir. Sürücü bu hareketi kontrollü biçimde yavaşlatırken motor jeneratör gibi davranır ve elektrik enerjisi oluşur.
Klasik bir sürücüde bu enerji çoğunlukla frenleme direncinde ısıya dönüşür. Rejeneratif sürücüde ise uygun elektriksel dönüşümden geçirilerek bina elektrik sistemine geri verilebilir. Böylece o anda çalışan aydınlatma, havalandırma veya diğer bina yükleri enerjinin bir bölümünü kullanabilir.
Hareket dengesi
Enerji hangi yolculuklarda oluşur?
Enerjinin yönünü yalnızca kabinin yukarı veya aşağı gitmesi belirlemez. Kabindeki yük ile karşı ağırlık arasındaki denge de önemlidir.
Ağır kabin aşağı inerken
Yükün oluşturduğu hareket motoru döndürür; sistem kontrollü frenleme sırasında üretim moduna geçebilir.
Hafif kabin yukarı çıkarken
Daha ağır kalan karşı ağırlık aşağı inerken kabini yukarı çeker ve motor yine üretici gibi çalışabilir.
Enerjinin izlediği yol
Isıya dönüşmek yerine sisteme geri döner
Hareket
Motor üretim moduna geçer
Dönüşüm
Sürücü elektriği uygun hâle getirir
Kullanım
Bina yüklerine veya depolamaya aktarılır
Her binada aynı sonucu verir mi?
Hayır. Geri kazanılabilecek enerji; asansörün hızı, seyir mesafesi, kapasitesi, günlük yolculuk sayısı, kabin yükleri ve motor-sürücü verimiyle birlikte değişir. Yoğun kullanılan, daha uzun seyirli çekiş asansörlerinde potansiyel genellikle daha belirgin olabilir.
Binanın o anda enerji tüketmesi de önemlidir. Şebekeye aktarılan enerji aynı anda başka bir yük tarafından kullanılabiliyorsa doğrudan değerlendirilir. Kullanım zamanları örtüşmüyorsa batarya veya süperkapasitör gibi bir depolama çözümü gündeme gelebilir; ancak bu da ayrı bir teknik ve ekonomik projedir.
“Yüzde kaç tasarruf sağlar?” sorusunun tek cevabı yok
Ürün verileri veya örnek projelerde verilen oranlar her binaya doğrudan taşınamaz. Sağlıklı değerlendirme için mevcut tüketim ölçülmeli, asansörün yolculuk profili çıkarılmalı ve geri kazanılabilir enerji senaryo bazında hesaplanmalıdır. Beklenen kazanç, yatırım ve bakım maliyetiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Mevcut asansöre sonradan eklenebilir mi?
Bazı çekiş asansörlerinde rejeneratif sürücü dönüşümü mümkün olabilir. Bunun için motorun ve mevcut sürücünün yapısı, kumanda sistemi, elektrik altyapısı, harmonik ve güç kalitesi gereklilikleri, pano alanı ve güvenlik fonksiyonları birlikte incelenir.
Rejeneratif sürücü, tek başına enerji kesintisinde kurtarma sistemi anlamına gelmez. Kesinti senaryosunda kullanılacak kurtarma veya depolama çözümü ayrıca projelendirilmelidir. Hidrolik asansörlerde ise enerji geri kazanım yaklaşımı çekiş sisteminden farklıdır ve aynı dönüşüm doğrudan uygulanamaz.
Asansörünüzün enerji profilini birlikte değerlendirelim
Mevcut sistemin rejeneratif dönüşüme uygunluğu ve olası enerji kazanımı, saha verileri üzerinden değerlendirilmelidir.